समाचार

माननीय बद्री मैनाली बाट जिल्लामा भइरहेका विकास निर्माणका कार्यको अनुगमन


       नुवाकोट । नेकपा नुवाकाेटका नेता एंवम बागमती प्रदेश सांसद माननीय बद्री मैनाली बाट जिल्लामा भइरहेका विकास निर्माणका कार्यको अनुगमन गरेका छन् ।

बागमती प्रदेश सरकारबाट आफनो सक्रियतामा बिनियाेजित बजेट रकमहरूबाट भईरहेका बिकास निमार्णका काम सम्बन्धित स्थलमा गईअनुगमन गरेका हुन्। उनले लिखु गाउँपालिका मा रहेको खारे खहरे कल्भर्ट पुल,सुन्दरीटार युवा क्लब,सचेतना सामुदायिक महिला भवन,बेसारे जामुने सडक अनुगमन गर्दै हालसम्मको प्रगति विवरण लिएका छन् ।

विनियोजित बजेटबाट भइरहेको कामको बारेमा जानकारी लिन अनुगमन गरेको सांसद मैनाली बताए।सम्बन्धित स्थलमा गई अनुगमन गर्ने क्रममा,सासद मैनाली साथै लिखु गाउँपालिका उपाध्यक्ष राेजिना राई,वडाध्यक्ष भिम बहादुर घले,वडासदस्यहरू शान्ती राई,माधब दुलाल,नेकपा नेता समाजसेवी प्रेम थापामंगर लगायतकाे उपस्थिति रहेको मा.मैनालीको स्वकीय सचिव दिपक कार्की ले जानकारी दिनुभयो ।

हाम्रो नाराले दुरगामी सोचलाई प्रतिबिम्बित गर्छ : सुबोध कुमार गुप्ता


काठमाडौँ — मंसिर १०, २०७७। 

नेपालको निजीको छाता संगठन अर्थात नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ  निर्वाचनको संघारमा छ ।  हाम्रो ५४ औ राष्ट्रिय अधिवेशन मङ्सिरको दोस्रो साता अर्थात मङ्सिर एघार, बाह्र र तेह्र गते सम्पन हुँदैछ । यस महाधिवेशनले नयाँ नेतृत्व चयन  गर्नेछ । हामीले चार पाँच बर्ष अघि  मात्रै वरिस्ठ उपाध्यक्ष स्वत: अध्यक्ष बन्ने प्रावधान ल्याएकाले हाम्रो मुल नेतृत्व बाहेकका अन्य पदमा प्रतिस्पर्धा हुनेछ ।  महासंघकी हालकी अध्यक्ष भवानी राणा अघिल्लो निर्वाचनबाट त्यसै प्रावधानमा टेकेर निर्वाचित भएर आउनु भएको हो । अहिलेको निर्वाचनमा वरिस्ठ उपाध्यक्ष तर्फ चन्द्र ढकाल र किशोर प्रधानले आफनो उम्मेदवारी दिनु भएको छ ।  त्यसैले भविस्यमा उहाँ दुई मध्ये एकले महासंघ हाँक्नु हुनेछ ।  अझ भनौ शेखरजी पछि नेपालको समग्र निजी क्षेत्रलाई पाईलटका रुपमा हाँक्ने जिम्मेवारी उहाँहरु मध्ये एकको काँधमा जानेछ ।  हाम्रो विधी विधानमै त्यहि छ ।  र सोही स्प्रिट  अनुरुप हामी निर्वाचनमा होमिएका छौ ।  उहाँ  दुवै नेताहरु आफ्ना एजेण्डा बोकेर चुनावी मैदानमा उत्रनु भएको छ।  हामीसँग अब धेरै दिन बाँकी छैन् ।  केही दिन भित्र नै हामीले दोस्रो वरियतामा अझ भनौ भावी अध्यक्षमा यि दुई मध्ये एकलाई पाउने छौ । यस्तै महासंघका अन्य शिर्ष तहमा उपाध्यक्षको तह छ ।  वस्तुगत, एशोसियट र जिल्लागत गरि तीन वटा  तह यानेकी पदका लागि कुल छ जनाले आफ्नो उम्मेदवारी दिनु भएको छ ।  वस्तुगत तर्फ उमेशलाल श्रेष्ठ र अन्जन श्रेष्ठ, जिल्लागतमा गुणनिधी तिवारी र दिनेश श्रेष्ठ तथा एशोसियट तर्फ रामचन्द्र सांघाई र सौरभ ज्योति प्रतिस्पर्धामा हुनुहुन्छ  । त्यसै गरि  म लगायतका साथीहरु कार्यकारिणी सदस्यका लागि प्रतिस्पर्धामा उत्रेका छौ ।  

महासंघ र नेतृत्व चयन 

कोभिड  पस्चात निजी क्षेत्रको अवस्था के कस्तो छ भन्ने पनि हामी सबैलाई थाहा छ ।  अर्थात आफ्ना पिडा, व्यवसाय गर्ने साथी संगीका  पिडा अझ भनौ समग्र निजी क्षेत्र कुन हालमा छ भन्ने बिषयमा हामी सबै जानकार छौ, किनकी हामी सबैले कोभिडलाई झेलिरहेका छौ ।  हामी यसका भुक्त भोगी हौ ।  हामीले विगत लामो समय देखी थुप्रै खाले समस्याहरु पनि भोग्दै आएका छौ ।  कतिपय समस्याहरु विगतका नेतृत्व तहबाट पनि हल भएका छन् ।  तर हामीले गर्न बाँकी धेरै थुप्रै काम छन् ।  कोभिड  पस्चात थपिएका जटिलता कम गराउनु पर्ने दायित्व महासंघ माथि छ ।  अभिभावकिय भूमिकाका लागि पहल लिनुपर्ने दायित्व पनि छ ।  साना देखी ठुला लगानीकर्ताका समस्या सुन्ने र हल गर्ने दायित्व महासंघसँग छ भने निजी क्षेत्र र सरकार बीच पुलको रुपमा काम गर्ने जिम्मेवारी  महासंघले निर्वाह गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसैले महासंघको काम कर्तव्य धेरै छन् ।  सरकार पछिको ठुलो संजाल भएको राष्ट्रिय शक्ति पनि भएकाले महासंघले राख्ने कुराहरु, उप्काउने सवालहरु ज्यादै ठुलो महत्व बोक्दछ ।  यस्ता यावत सवाल वा सन्दर्भ छन्  ।  मैले मेरा अघिल्ला लेखहरुमा पनि दर्शाई सकेको छु कि महासंघ  भनेको सर्वव्यापी संस्था हो भनेर ।  गाँस, बास कपास जता ततै महासंघ छ भनेर मैले भन्दै आएको  छु ।  अर्थात हामी माथि धेरैको आशा, भरोसा र देशकै भविस्य जोडिएको छ ।  यस मानेमा हामीले हाम्रो महासंघलाई वस्तुत चुस्त राख्न सक्नु पर्दछ ।  ताकि हामीले राम्रो कार्य सम्पादन गर्न सकौ ।  यसका लागि हामीलाई भिजनरी लिडरशिप अवश्य चाहिन्छ ।  नेतृत्व चयनका बखत हामी  आत्मरतिमा रमायौ भने हामीले पछुताउनुको विकल्प हुँदैन । अल्पकालिन र दिर्घकालिन योजना बनाएर काम गर्न सक्ने भिजन भएको, कुशल नेतृत्व दिनसक्ने, राज्य सन्यन्त्रसँग सहज पहुँच राख्न सक्ने, निजी क्षेत्रलाई धरातल देखी बुझेको, सामाजिक भावना बोकेको, निजी क्षेत्र सहजै घुलमिल हुन सक्ने, कुरा सुन्ने खुवी भएको ओजनदार व्यक्तित्व नै महासंघका लागि उपर्युक्त रहन्छ । र हाल महासंघको निर्वाचन हुन  गईरहेकाले यहि नै सहि मौका हो कुशल नेतृत्व छान्ने ।  क्षणिक स्वार्थ हेरेर निर्णय लिनु भन्दा भविस्यलाई पनि सोच विचार गरेर आफ्नो अमुल्य मत दिनु पर्छ ।  मतलाई त्यसै  खेर फाल्नु हुँदैन ।  रिस राग राग  आवेगमा आएर गलत निर्णय  लिन पुग्यौ भने हामी जो कोही पनि अपरिपक्व ठहरिन  सक्छौ । त्यसैले नहतारिईकन हामीले निर्णय लिनुपर्छ । महासंघलाई कस्तो नेतृत्व आवश्यक छ भन्नेमा मतदाताहरु सबै जानकार हुन हुन्छ नै । तसर्थ   केबल सच्चा हृदयले निर्णय लिनु हुनेछ  र बाटो नबिराई अघि बढनु हुनेछ भन्ने आश मैले लिएको छु ।  र आग्रह पनि गर्न चाहन्छु ।  हामी सबै राम्रा छौ तर राम्रा मध्ये पनि  उत्कृस्ट छनौट गर्न हामी नचुकौ भन्न चाहन्छु ।  

हाम्रो समुह र एजेण्डा    

मेरो बिषयमा कुरा गर्नु पर्दा मैले चन्द्र ढकाल समुहका वस्तुगत उपाध्यक्ष उम्मेदवार उमेशलाल श्रेष्ठको प्यानलबाट आफ्नो उम्मेदवारी  दिएको छु ।मेरो समुहका टोली नेता चन्द्र ढकाल हुनुहुन्छ भने मैले वस्तुगत तर्फबाट उम्मेदवारी दिएकाले उमेशलाल श्रेष्ठले त्यसको नेतृत्व गर्नु भएको छ ।  उहाँहरु दुवै जना मेरा श्रद्ध्ये नेता हुनुहुन्छ ।मैले हामी इतरका अग्रज नेताहरुलाई पनि सम्मान गर्नुपर्छ ।उहाँहरुका बिषयमा यस बेलामा मैले धेरै नबोल्नु नै वेश होला ।  किनकी हाम्रा आम व्यवसायी-उद्योगपति साथीहरुले पक्कै पनि सम्पूर्ण उम्मेदवारको बिषयमा खोजी निती गर्नु भएकै छ ।  महासंघको राजनिती र वस्तुस्थिती बारे पनि पक्कै जानकार हुनुहुन्छ ।  

चन्द्र ढकाल समुहको कुरा गर्दा हामी सबै उम्मेदवारहरु सक्षम छौ भन्ने मलाई लागेको छ । मेरो कार्य क्षेत्र वस्तुगत तर्फ भएकाले मेरो चिनजान र भेटघाट बढी जसो वस्तुगत कै साथीहरु सँग छ ।  मैले वस्तुगत तर्फका  उम्मेदवार साथीहरुलाई राम्रोसँग बुझेको छु  ।  मलाई लाग्छ हामी अर्थात चन्द्र ढकाल समुह अन्तर्गत उमेशलाल श्रेष्ठ नेतृत्वको टोली  हरकोणबाट सक्षम र निपूर्ण छौ ।  समावेशीता र अनुभव सबैमा सिद्ध छौ भन्ने दाबी हाम्रो हो ।  इतर पक्षका साथीहरुको बिषयमा टिका टिप्पणी गर्नु भन्दा पनि तुलनात्मक रुपमा हाम्रो सेट नै उत्कृस्ट  छ भन्ने मेरो दाबी छ ।  चन्द्र ढकाल र उमेशलाल श्रेष्ठ दुवै महासंघको तागत हो । उहाँहरु वेगरको महासंघ खल्लो र अपुरो हुने देख्छु म ।  रामचन्द्र सांघाई र   गुणनिधी तिवारी दुवै जना उस्तै  क्षमतावान हुनुहुन्छ ।  समग्र सदस्य उम्मेदवारहरु महासंघलाई गति दिन सक्षम र टिम स्प्रिटमा काम गर्न सक्ने खालको हुनुहुन्छ ।यस सन्दर्भ मैले मेरो अघिल्लो लेखमा उल्लेख गरिसकेको छु ।  त्यसैले यस बिषयमा पुन: म गहिराईमा नगई हाम्रो एजेण्डा बारे केही उल्लेख गर्न चाहन्छु ।  

हामी अर्थात चन्द्र ढकाल समुह निर्वाचनमा होमिदै गर्दा केही अवधारणाहरु अघि सारिएको छ ।  निजी क्षेत्रका तमाम समस्यालाई समाधान गर्ने रणनिती र कार्य योजना हामीले बुनेका छौ । महासंघलाई  गति प्रदान गरि निजी क्षेत्रका तमाम समस्याको पहिचान र सोको समाधानार्थ हामीले काम गर्नुपर्छ भन्ने हाम्रो कार्य दिशा छ ।  सोही अनुरुप हाम्रो नारा तय गरेर हामी निर्वाचनमा होमिएका छौ ।  समृद्धीको आधार -निजी क्षेत्र सरकार साझेदार हाम्रो नारा रहेको छ ।  यो नारा केबल चुनावी नारा मात्र होईन ।  हामीले निजी क्षेत्रका समस्यालाई किटान गर्दै समाधानको लागि अघि बढने उदेश्य अनुरुप नै यो नारा अघि सारेका हौ ।  त्यसैले यस नारालाई हाम्रा सम्पूर्ण मतदाता साथीहरुलाई अर्थपूर्ण ढंगले हेरिदिनु हुनका  लागि आग्रह गर्न चाहन्छु ।  

मुलुकको समृद्धी  नै हाम्रो मुल लक्ष्य हो । र जबसम्म निजी क्षेत्र सबल र सुदृढ हुँदैन तबसम्म समृद्धीको लक्ष्य हासिल हुनै सक्दैन । निजी क्षेत्रलाई सबल बनाउनु भनेकै देशको अर्थतन्त्रलाई सबल बनाउनु हो । कर, रोजगारी, उत्पादन आदीका लागि निजी क्षेत्रको योगदान महत्वपूर्ण हुने गर्दछ ।  कुल गार्हस्थ उत्पादनलाई बढाउनका लागि निजी क्षेत्रको साथ वेगर सरकार एक्लैले केही पनि गर्नै सक्दैन । यिनै बिषयलाई केन्द्रमा राखेर हामीले समृद्धीको आधारका लागि राज्य र निजी क्षेत्र सँगसंगै मिलेर जानुको विकल्प छैन भनेका हौ । त्यसैले सरकारसँग हातेमालो गर्दै अघि बढने कार्य योजना हाम्रो छ ।  

कोभिड  पस्चात देशलाई समृद्धी तर्फ अघि बढाउने अवसर र चुनौती हाम्रो सामु छ ।  यसका लागि निजी क्षेत्रले पनि आफ्नो तर्फबाट सक्षम नेतृत्व दिन सक्नु पर्छ । र अबको निर्वाचनले हामीलाई त्यो अवसर दिदैछ । यसर्थ सक्षम नेतृत्व चुन्ने दायित्वबाट हामी कोही पनि चुक्नु हुँदैन । यसका लागि सरकार र निजी क्षेत्र बीच  पुलको रुपमा काम गर्न सक्ने पहुँच   भएको नेतृत्वको पहिचान गरि अमुल्य मतको सदुपयोग गर्नु शिवाय अरु विकल्प हामी माझ छैन ।  

हामीले तय गरेको नाराले महासंघको भविस्य बोल्छ ।  र हाम्रो जितका लागि हामीले तय गरेको नारा काफी रहेको हाम्रो बुझाई छ ।  यसले हाम्रो दुरगामी सोचलाई प्रतिबिम्बित गर्छ ।  तसर्थ यहाँहरुले हाम्रो समुहका उम्मेदवारहरुलाई आफ्नो अमुल्य मत दिई  विजयी गराउनु भएको खण्डमा हामी महासंघमा रहेर धेरै काम गर्नेछौ । त्यो काम यहाँहरुकै म्याण्डेट लिएर हामी सबैका लागि गर्ने हो ।  अवसर जुराईदिनुस हामीले हाम्रो वचन खेर फाल्ने छैनौ भन्ने प्रण गर्न चाहन्छु /चाहन्छौ ।  

(लेखक नेपाल चामल दाल तेल उद्योग संघका अध्यक्ष एवम् नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको आसन्न निर्वाचनमा बस्तुगत तर्फबाट केन्द्रिय सदस्य पदका उम्मेदवार हुन् ।)

आर्थिक

किसानको मिहिनेतमा बिचौलियाको रजाइँ


बारीबाट तरकारी बजारसम्म पु‍र्‍याउन प्रतिकिलो ३ रुपैयाँ मात्रै लागत भए पुग्छ तर बिचौलियाका कारण उपभोक्ताको भान्सासम्म पुग्दा मूल्य ३ सय प्रतिशतसम्म अकासिन्छ

काठमाडौँ — २० भाद्र । 

ललितपुर चापागाउँकी मिश्री बोहराले तरकारी बिक्रीमा बिचौलिया हटाउन सरकारसँग माग गर्दै आएको ५ वर्षभन्दा बढी भयो । उनले साविक जिल्ला कृषि विकास कार्यालयको बैठकमा राज्य आफैंले वा उपभोक्तालाई बजार व्यवस्थापन गर्न दिनू भनी पटकपटक प्रस्ताव राखिन् । मूल्य निर्धारणसमेत सरकारलाई गर्न आग्रह गरिन् ।

बोहराको प्रस्तावप्रति कृषि कार्यालय गम्भीर देखिएन । यसैबीचमा स्थानीय तहको चुनाव भयो । जनप्रतिनिधि आएपछि समस्या समाधान हुने अपेक्षा राखिन् । तर समस्या ज्युँकात्युँ हुँदा उनको आशा निराशामा परिणत भएको छ ।

बोहरा गोदावरी नगरपालिका–१० चापागाउँस्थित ताजा तरकारी सेवा सहकारी संस्थाकी अध्यक्षसमेत हुन् । बिचौलियाका कारण तरकारी बजारसम्म पुग्दा भाउ ३ सय प्रतिशतसम्म महँगो हुने गरेको उनी बताउँछिन् । ‘तरकारी बारीबाट बजारसम्म पु‍र्‍याउन प्रतिकिलो ३ रुपैयाँ लागत भए पुग्छ,’ उनले भनिन्, ‘किसान आफैंले उपभोक्तासम्म पु‍र्‍याउने हो भने प्रतिकिलो २५ रुपैयाँ पर्ने गोलभेंडाको बजार मूल्य ३० रुपैयाँ पनि पर्दैन ।’ सरकारले राम्रो बीउ दिए बारीमा पर्ने मूल्यमै बिक्री गर्न सकिनेसमेत उनले बताइन् ।

महालक्ष्मी नगरपालिका–९ लामाटारमा व्यावसायिक तरकारी खेती गर्ने दाङ तुलसीपुरकी ४२ वर्षीय रीता सुनार आफ्नो फार्मबाट काउली प्रतिकिलो ३० रुपैयाँमा बिक्री गर्छिन् । त्यही काउलीलाई लगनखेलस्थित तरकारी बजारमा उपभोक्ताले प्रतिकिलो ८० देखि एक सय रुपैयाँसम्म तिर्नुपर्छ । उनले धनियाँ प्रतिकिलो ५० रुपैयाँमा बेच्छिन् । उपभोक्ताको भान्सासम्म पुग्दा मुठाको १५ रुपैयाँ पर्छ । उनको सुझाव छ, ‘स्थानीय सरकारले आफ्नो लगानीमा ठाउँठाउँमा स्थानीय उत्पादन संकलन तथा बिक्री केन्द्र खोलेमा बिचौलियाको समस्या आफैं हट्छ ।’

बिचौलिया हटाउन तयारी भइरहेको महालक्ष्मी नगर उपप्रमुख निर्मला थापाले बताइन् । ‘वडा–२ मा तरकारी संकलन केन्द्र राख्ने गरी योजना अघि बढेको छ,’ उनले भनिन्, ‘किसान समूहलाई तीनतीन लाख रुपैयाँका दरले रकम वितरण गरेका छौं ।’ महालक्ष्मीमा व्यावसायिक पशुपालन तथा तरकारी खेती गर्ने ४ सय जना किसान छन् ।

यसरी सस्तिन्छ तरकारी

अहिले किसानले उत्पादन गरेको तरकारीको मूल्य बिचौलियाले तोक्ने गरेका छन् । तरकारी संकलन केन्द्र स्थापना भएमा तरकारीको मूल्य किसानले तोक्ने र उपभोक्ताले सहुलियत दरमा किन्न पाउने किसानहरू बताउँछन् । लुभुमा व्यावसायिक तरकारी तथा फलफूल खेती गर्ने दाङका अमृत विक भन्छन्, ‘स्ट्रबेरी बजारमा प्रतिकिलो ८ सयदेखि एक हजार रुपैयाँसम्म पर्छ । तर किसानले बिक्री गर्न पाएमा प्रतिकेजी साढे ५ सय रुपैयाँमै बिक्री गर्न सकिन्छ ।’

दक्षिण ललितपुरका किसान चापागाउँस्थित तरकारी संकलन केन्द्रमार्फत आफ्नो उत्पादन बिक्री गर्न बाध्य छन् । संकलन केन्द्रबाट राजधानी तरकारी पठाउने व्यापारीले प्रतिकिलोमा कम्तीमा १० रुपैयाँ नाफा लिने गरेका किसानहरू बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार तरकारीमा सबैभन्दा बढी नाफा थोक बिक्रेतालाई हुन्छ । बिचौलियाको प्रभाव रोक्न हाटबजार खोल्ने तयारी भइरहेको गोदावरी नगरपालिकाका कृषि शाखा प्रमुख वेदनाथ पन्थीले बताए । ‘उत्पादकले उपभोक्तालाई सिधा बिक्री गर्न सकिने गरी ठेचो र गोदावरीमा संकलन तथा बिक्री केन्द्र खोल्न फिल्ड निरीक्षण भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘बिचौलिया हटाउन ६ लाख बजेट छुट्याएका छौं ।’ यसकै लागि किसानलाई ठेलागाडा वितरण गर्ने कार्यक्रमसमेत बनाइएको उनको भनाइ छ । ‘किसानलाई सहुलियत दरमा बिजुलीको मिटर जडान गर्न दिनेबारे पनि छलफल भइरहेको छ,’ उनले भने ।

ललितपुरको लेले–चन्दनपुर सडक भएर गोटीखेल, शंखु, बुखेल, नल्लु, भारदेउ, चौघर, ठूर्लादुर्लङ, कालेश्वरीबाट सिजनमा दैनिक ३० हजार किलोको हाराहारीमा तरकारी बजार आउँछ भने अफसिजनमा ९ हजार किलो । भट्टेडाँडा, गिम्दी, आश्राङ, प्युटार, माल्टा, घुसेलबाट सिजनमा दैनिक १० देखि १५ हजार किलो र अफसिजनमा ९ हजार किलोसम्म तरकारी भित्रिन्छ । दक्षिण ललितपुरमा करिब ६० प्रतिशत किसान दुग्ध र तरकारी व्यवसायमा आवद्ध छन् । यहाँ काउली, बन्दा, रायो, सिमी, बोडी, काँक्रो, फर्सी, घिरौंला, तितेकरेला, मटरकोसा, गोलभेंडा उत्पादन हुन्छन् ।

राहत वितरण नै अवैज्ञानिक
महालक्ष्मी नगरपालिकामा व्यावसायिक र गुजारामुखी (घरमा मात्रै खानका लागि उत्पादन) गरी दुईथरीका किसान छन् । तर उनीहरूको वर्गीकरण गरिएको छैन । यसले राहत वितरण गर्दा व्यावसायिक किसान मर्कामा पर्ने गरेको महालक्ष्मी नगरपालिका किसान मूल समितिकी अध्यक्ष रीता सुनारले बताइन् । ‘किसानलाई आत्मनिर्भर बनाउन वर्गीकरण गरेर वस्तु उत्पादनका आधारमा राहत वितरण गर्ने प्रणालीको विकास गर्नुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘अहिले व्यावसायिक खेती र घरायसी खेती गर्ने किसानले एउटै राहत पाउने गरेका छन् ।’

महालक्ष्मी नगरपालिकाका कृषि शाखा प्रमुख ब्रह्मदेव साहले अर्को आर्थिक वर्षदेखि व्यावसायिक र घरायसी किसान छुट्याएर राहत वितरण गर्ने गरी छलफल भइरहेको बताए । यस नगरमा चालु आवका लागि २७ लाख रुपैयाँ कृषि बजेट छ । गोदावरीमा ७० लाख रुपैयाँ छुट्याइएको छ । यो रकमले किसानलाई राहत वितरण नभई तालिम, सचेतनाजस्ता कार्यक्रम चलाउन पनि नपुग्ने उनी बताउँछन् । कृषिप्रधान देशमा ७५ प्रतिशत जनता किसान रहेको भनिए पनि सदन र सडकमा जस्तो बजेटले कृषि क्षेत्रमा प्राथमिकता नपाएको उनको भनाइ छ । ‘यो बजेटले वार्षिक कार्यक्रम चलाउनसमेत पुग्दैन,’ उनले भने, ‘कृषिमा कम्तीमा डेढ/दुई करोडभन्दा बढी बजेट आवश्यक पर्छ ।’

उनका अनुसार यहाँ १ सय ३१ जना किसानले यस वर्ष जाप्निज हलुवावेत र नासपति, बदाम, आरुबखडा, किबी, ओखर, सुन्तला, कागती, जुनार, मुन्तला, अम्बा, अनारलगायतका ५ हजार ४ सय ५९ वटा बिरुवा मागेका थिए । ‘बजेट अभावका कारणले कृषि ज्ञान केन्द्रमा माग गर्‍यौं,’ उनले भने, ‘त्यहाँबाट ३ हजार ३ सय ६१ वटा मात्र बोट उपलब्ध गराइयो ।’

आत्मनिर्भर हुन कृषि मिटर र सडक
सामान्यतः एउटा व्यावसायिक तरकारी फार्मबाट मासिक १ हजार ५ देखि ३ हजार रुपैयाँसम्म बिजुलीको बिल उठ्छ । महालक्ष्मी नगरपालिका किसान मूल समितिका अनुसार यहाँका ४ सय किसानको फार्मबाट कम्तीमा मासिक ६ लाख रुपैयाँ बिल उठ्छ । किसानको संख्या वृद्धि गर्न र पशुपालन, तरकारी तथा फलफूलमा आत्मनिर्भर बनाउन बिजुलीमा सहुलियत दिन कृषि मिटरको अवधारणा ल्याउनुपर्ने बताउँछिन् समितिकी अध्यक्ष सुनार ।

‘कृषिबिना हामी बाँच्न सकिँदैन । यसकारण पनि कृषि क्षेत्रलाई बलियो बनाउन कृषि सडक र मिटरको अवधारणा ल्याउन पहल गर्नुपर्छ,’ उनले भनिन् । कृषि क्षेत्रको विकास गर्न यसलाई विद्यालय र कलेजका पाठ्यक्रममा पनि समावेश गराउनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

महालक्ष्मीकी नगर उपप्रमुख थापा र गोदावरीका कृषि शाखा प्रमुख पन्थीले कृषि सडक खन्ने र सहुलियत दरमा मिटर जडान गर्नेबारेमा पनि छलफल भइरहेको बताए । यसका लागि व्यावसायिक किसानको सूची यार पार्ने काम भइरहेको थापाको भनाइ छ । गत आवसम्म महालक्ष्मीमा ५ सय ९० हेक्टर क्षेत्रफलमा खेती हुन्थ्यो भने ११ वटा किसान समूह थिए । ललितपुरको लेले र लामाटार, लाकुरी भन्ज्याङ क्षेत्र लप्सीका लागि प्रख्यात मानिन्छ । तर यहाँ लप्सीका रूख धमाधम काटेर प्लटिङ गरिँदै छ । रैथाने बाली संरक्षणमा कसैले चासो नदिएको ताजा तरकारी सेवा सहकारी संस्था चापागाउँकी अध्यक्ष बोहराको गुनासो छ । ‘पकेट क्षेत्र घोषणा गरेर संरक्षण गर्नुपर्‍यो,’ उनले भनिन् । गोदावरी कृषि शाखा प्रमुख पन्थीले लेलेलाई पकेट क्षेत्र घोषणा गरेर रैथाने बाली संरक्षण अभियानमा लागेको दाबी गरे ।

(कान्तिपुर दैनिक)

खेलकुद

मेस्सी क्लबको प्रशिक्षणमा फर्किए (भिडिओसहित)


काठमाडौं, २३ भदौ । स्पेनिश जायन्ट बार्सिलोनाका कप्तान लियोनल मेस्सी क्लबको प्रशिक्षणमा सहभागी भएका छन् । पछिल्लो समय क्लब छाड्ने मनस्थितिका कारण उनी क्लबको नियमित प्रशिक्षण कार्यक्रममा सहभागी भएका थिएनन । तर, क्लब नछाड्ने भएपछि उनी क्लबको प्रशिक्षणमा फर्किएका हुन् ।

https://twitter.com/i/status/1303283529695088641

विश्व

कोरोनाका कारण विश्वभर दुई करोड ७७ लाख सङ्क्रमित


२४ भदौ : विश्वभरी महामारीका रुपमा फैलिएको कोरोनाभाइरसका कारण अहिलेसम्म विश्वभरी दुई पौने तीन करोड मानिस सङ्क्रमित भएका छन् ।

अधिकारीहरुले दिएको जानकारी अनुसार बुधबार अपराह्न यो सामाचार तयार पार्दासम्म दुई करोड ७७ लाख ५३ हजार २४३ जना सङ्क्रमित भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ ।

कुल सङ्क्रमित मध्ये नौ लाख दुई हजार १०८ जनाको मृत्यु भएको छ भने अरु एक करोड ९८ लाख ४१ हजार १९६ जना सङ्क्रमणमुक्त भइसकेका छन् ।

विश्वभरी अहिलेपनि ७० लाख नौ हजार ९३९ जना सङ्क्रमित अवस्थामै रहेका छन । ती मध्ये ६० हजार ३९३ जनाको अवस्था गम्भीर रहेको अधिकारीहरुले जनाएका छन् ।

कोरोनाभाइरसबाट प्रभावित हुनेहरुमा सबैभन्दा धेरै अमेरिकी नागरिक रहेका छन् । अमेरिकामा अहिलेसम्म ६५ लाख १४ हजार ३७६ जना सङ्क्रमित भएका छन् भने एक लाख ९४ हजार ३७ जनाको मृत्यु भएको छ ।

त्यसैगरी दोस्रो धेरै सङ्क्रमित हुनेमा भारत पुगेको छ । यसअघि लामो समय ब्राजिल दोस्रो धेरै सङ्क्रमित भएकाहरुको सूचीमा रहेपनि अहिले भारतले ब्राजिललाई उछिनेको छ ।पछिल्लो विवरण अनुसार भारतमा ४३ लाख ७४ हजार ३१४ जना सङ्क्रमित हुँदा ७३ हजार ९५३ जनाको मृत्यु भएको छ ।

त्यसैगरी तेस्रो धेरै सङ्क्रमितहरु रहेको मुलुक ब्राजिलमा अहिलेसम्म ४१ लाख ६५ हजार १२४ जना सङ्क्रमित भएका छन् भने एक लाख २७ हजार ५१७ जनाको कोरोनाकै कारण मृत्यु भएको छ ।

चौथो धेरै सङ्क्रमित रहेको रुस र पाचौँ धेरै सङ्क्रमित रहेको पेरुमा क्रमशः दश लाख ४१ हजार ७ र छ लाख ९६ हजार १९० जना सङ्क्रमित भएका छन् । ती देशहरुमा मृतकहरुको संख्या पनि क्रमशः १८ हजार १३५ र ३० हजार १२३ रहेको छ । रुसमा सङ्क्रमितको संख्या धेरै रहेपनि मृतककको संख्या भने पेरुमा धेरै रहेका छन् ।

धेरै सङ्क्रमित भएका मुलुकहरुको सूचीमा क्रमशः कोलम्बिया, मेक्सिको, दक्षिण अफ्रिका, स्पेन र अर्जेन्टिना छैठौँ, सातौँ, आठौँ, नवौँ र दशौँ स्थानमा रहेका छन् ।-एएफपी/Photo:Agency

Popular Posts

छानिए उत्कृष्ट १५ करदाता

समाचार, आर्थिक


काठमाडौँ — मंसिर ८, २०७७। 

सरकारले नवौं राष्ट्रिय कर दिवसको अवसरमा मुलुकलाई सबैभन्दा बढी राजस्व बुझाएर योगदान पु(याउनेमध्ये विभिन्न क्षेत्रबाट १५ उत्कृष्ट करदाताको नाम छनोट गरेको छ । आन्तरिक राजस्व विभागले कर सप्ताहको अन्तिम दिन आइतबार उत्कृष्ट १५ करदाताको नाम छनोट गरेको हो ।

आयकरतर्फ आर्थिक वर्ष २०७५/७६ र मूल्य अभिवृद्धि कर(भ्याट)तर्फ आर्थिक वर्ष २०७६/७७ लाई आधार मानेर उत्कृष्ट १५ करदाताको नाम सार्वजनिक गरेको विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार यस वर्ष व्यक्तिगत आयकरतर्फ सबैभन्दा बढी कर तिर्नेमध्येबाट मदिरा व्यवसायी विजयकुमार शाह उत्कृष्ट छानिएका छन् । उनी जावलाखेल ग्रुप अफ कम्पनीका अध्यक्ष हुन् ।

मदिरा व्यवसायमा संलग्न शाहको अहिले स्वदेशी मदिरा उत्पादन तथा बिक्रीमा ठूलो व्यावसायिक साम्राज्य छ । स्वदेशी मदिरा उत्पादक व्यवसायी शाहको जावलाखेल डिस्टिलरी, हिमालयन डिस्टिलरी, राज ब्रुअरी, एसियन र विजय डिस्टिलरीलगायत विभिन्न कम्पनी सञ्चालित छन् । हाल शाहका यी कम्पनीले रुस्लान भोड्का, गोल्डेन ओक र वार्सटाइनर बियर उत्पादन गरिरहेको छ ।
चार वर्षदेखि लगातार व्यक्तिगत आयकरतर्फ सबैभन्दा बढी कर सिद्धार्थ शमशेर राणाले तिर्दै आएका थिए । यस पटक भने शाहले राणालाई उछिनेर गत वर्ष सर्वाधिक कर तिरेको भन्दै सरकारले शाहलाई उत्कृष्ट करतादाका रूपमा सम्मानित गर्न लागेको हो ।

अर्थ मन्त्रालयका राजस्व सचिव रामशरण पुडासैनीको अध्यक्षतामा आइतबार आन्तरिक राजस्व विभागमा भएको नवौं कर दिवस समापन कार्यक्रममा धेरै कर तिर्नेको नाम घोषणा गरिएको हो । सरकारले हरेक वर्ष १ मंसिरमा राष्ट्रिय कर दिवसका रूपमा मनाउँदै आएको छ ।

तर, यस पटक १ मंसिरमा तिहारको बिदा परेको र कोरोना महामारीका कारण विगतका वर्षमा जस्तो औपचारिक कार्यक्रम भने हुन नसकेको विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार कोरोना भाइरस ९कोभिड–१९० संक्रमण कम भएपछि औपचारिक कार्यक्रम गरेर वर्षमा सबैभन्दा धेरै कर बुझाएर योगदान पु(याउने उत्कृष्ट करदातालाई सम्मान गरिने आजको राजधानी दैनिकमा खवर छ ।

अवकाशको मुखमा पुगेका चार डीआईजी अझै बाहिनीपति

समाचार


काठमाडौँ — मंसिर ५, २०७७। 

सशस्त्र प्रहरी बलमा केही साताभित्रै एक जना अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआईजी)सहित २६ जना उच्चपदस्थ अधिकृतले अनिवार्य अवकाश पाउने भएका छन् ।

सशस्त्र प्रहरी बलमा उमेरको हद, ३० बर्से सेवा अवधि र पदअनुसारको अवधि (पदावधि)का कारण अनिवार्य अवकाश पाउने व्यवस्था छ । हाल अवकाश पाउन लागेका सबै उच्चपदस्थ अधिकृतहरूले ३० बर्से सेवा अवधिका कारण अनिवार्य अवकाश पाउन लागेका हुन् ।

नेपाल प्रहरी र तत्कालीन शाही नेपाली सेनामा कार्यरत अधिकृत र तल्लो तहका सुरक्षाकर्मीलाई स्थानान्तरण गरी २०५८ सालमा सशस्त्र प्रहरी बलको गठन गरिएकामा माथिल्लो तहमा यही मंसिर अन्तिम सातादेखि नेपाली सेनाबाट आएकाको संख्या एक मात्र हुनेछ ।

नेपाल प्रहरीमा कार्यरत ९ हजार ८ सय १४, नेपाली सेनाका १ सय २० र करारमा ६१ जनालाई राखी सशस्त्र प्रहरी बल गठन गरिएको थियो ।नेपाली सेनाबाट स्थानान्तरण भई आएकामध्ये सनतकुमार बस्नेत र शैलेन्द्रकुमार श्रेष्ठ मात्र सशस्त्रको नेतृत्वमा पुगेका छन् ।

बस्नेत र श्रेष्ठले आईजीपी बनेर हाँकेको सशस्त्रको माथिल्लो निकायमा अब नेपाली सेनाबाट आएका चन्द्रप्रकाश गौतम मात्रै हुनेछन् । नायब महानिरीक्षक (डीआईजी) पदमा कार्यरत गौतम मात्र अब सशस्त्र प्रहरी बलको माथिल्लो निकायमा रहनेछन् ।

३ वैशाख २०५२ मा सेनामा प्रवेश गरेका उनी हालको ३० बर्से सेवा अवधि यथावत् रहेको अवस्थामा २ वैशाख २०८२ सम्म सेवामा रहनेछन् । गौतम ६ कात्तिक २०७५ मा राजु अर्याल र नारायणदत्त पौडेलसँगै डीआईजीमा बढुवा भएका थिए । अर्याल र पौडेल भने १८ चैत २०५४ मा प्रहरी निरीक्षकका रूपमा नेपाल प्रहरीमा प्रवेश गरेका थिए ।
नेपाली सेनाबाट सशस्त्रमा स्थानान्तरण भई हाल डीआईजी पदमा कार्यरत नगेन्द्रकुमार थापा, कवीन्द्रमान श्रेष्ठ, कृष्णभक्त ब्रम्हाचार्य, हरिशंकर बुढाथोकी, राजेन्द्र बस्नेत र हरिश्चन्द्र अधिकारीले यही २७ मंसिरमा अनिवार्य अवकाश पाउँदै छन् । आजको राजधानी दैनिकमा खवर छ ।

जसले डिट्‍ठाविचारी युगको अन्त्य गरे

समाचार, सामाजिक


तीन तहको अदालतको संरचना बन्नुअघि डिट्ठा र विचारीले मुद्दा लेख्थे । अदालतमा बहस गर्न पाउने कानुनी प्रावधान थिएन ।
शर्माले सरकारी जागिर त्यागेर वकालतमा लागेपछि न्यूनतम शुल्कमै मुद्दा लेखिदिन थाले । जसले डिट्ठा र विचारीको एकाधिकारमाथि धक्का मात्रै लागेन, स्वतन्त्र बहसबाट न्यायाधीशलाई मुद्दा छिन्ने वातावरणसमेत बन्न थाल्यो ।

बागलुङ — मंसिर ९, २०७७। 

२०२२ मा देशभर जिल्ला अदालत स्थापना भए । त्यसअघि इलाकास्तरका अदालत थिए । बागलुङमा रहेको इलाका अदालतले ८ जिल्ला हेर्थ्यो । कक्षा ४ पास गरेका डिट्ठा र विचारीले मुद्दा लेख्थे । अदालतमा बहस गर्न पाउने कानुनी प्रावधान नभएकाले ‘श्रीमान् जनै साक्षी राखेर भन्छु, यो कुरा साँचो हो’ भनेपछि न्यायाधीशले न्याय दिन्थे ।

कतिपयले ‘धरोधर्म यही कुरा साँचो हो’ भन्थे । न्यायिक बहस नहुने र तथ्य प्रमाणबिना फैसला गर्दा पीडित अन्यायमा पर्ने धेरै जोखिम थियो ।

धौलागिरि अञ्चलभर वकिल थिएनन् । कानुनमा स्नातक पास गरे पनि सरकारी जागिर खाएकाले पद्मनाथ शर्माले अदालतमा बहस गर्न पाएनन् । उनले सुरुमा जिल्ला पञ्चायतमा खरिदारको जागिर खाएका थिए । बढुवा भएपछि अञ्चल पञ्चायतमा सुब्बा भए । विराटनगर कर कार्यालय, लोक सेवा आयोग र मालपोत विभागमा पनि जागिरे भए । झन्डै १६ वर्षसम्म सरकारी सेवामा काम गरेपछि तुलसी गिरी प्रधानमन्त्री हुँदा ‘स्क्रिनिङ’ अवकाशको निर्णय भएपछि उनी वकालतमा आए । प्रधानमन्त्रीले बहुदलवादीलाई जागिरबाट हटाउन गरेको निर्णयविरुद्ध अदालतमा रिटसमेत दर्ता हुँदैनथ्यो । त्यसैले उपदान लिएर जागिर छाडे ।

जागिर छाडेपछि उनले वकिलको लाइसेन्स लिए । २०३२ मा उनले पहिलो पटक वकालत गरे । जागिर खाएर लाइसेन्स लिन नपाएकाले २०२८ मा बीएल पास गरे पनि २०३२ मा मात्रै उनले लाइसेन्स पाएका थिए । शर्मा अहिले ७७ वर्षका भए । ४५ वर्षदेखि निरन्तर वकालत पेसामा छन् । तत्कालीन कालीका गाउँ पञ्चायतको रातमाटा घर भएका शर्मा हाल बागलुङ नगरपालिका–२ मा बस्छन् । शर्माका हजुरबुबा काशीनाथ उपाध्याय सुब्बा थिए । तत्कालीन व्यवस्थाअनुसार सुब्बा पदबाटै न्यायाधीश पनि भएका थिए । हजुरबुबाको सम्मान देखेर पनि उनलाई कानुन पढ्ने धोको थियो । बाबु जगन्नाथ पण्डित थिए । उनले छोराको चाहनाअनुसार कानुन पढ्न पठाए । शर्माका समकक्षी म्याग्दीका भूपेन्द्रबहादुर केसी, बागलुङका बालकृष्ण नेवाले भने २०३४ बाट मात्र वकालत थालेका थिए ।

अञ्चल र जिल्ला अदालतमा समेत डिट्ठा र विचारीले मुद्दा लेख्ने कामको अन्त्य गर्ने उनी पहिलो वकिल हुन् । ‘उहाँकै कारण बागलुङमा डिट्ठा र विचारी युगको अन्त्य भएको मान्न सकिन्छ,’ स्थानीय लालचन्द्र राजभण्डारीले भने, ‘मालपोत र प्रशासनमा काम गरे पनि अदालतमा भने वकिल आएपछि डिट्ठा र विचारी घट्दै गए ।’ त्यसअघि सबै मुद्दाको तारिख उनीहरूले नै धानेका थिए । पहिलो पटक शर्मा वकालतमा आउँदा सेवाग्राहीले खुसियाली मनाएको उनी सम्झन्छन् । ‘तर डिट्ठा र विचारीको युगमा भने धक्का लाग्यो,’ उनले भने ।

वरिष्ठ अधिवक्ता कृष्णप्रसाद निउरे विचारीको नाममा जनता ठग्ने प्रवृत्ति शर्मा अदालत छिरेपछि अन्त्य भएको दाबी गर्छन् । ‘चर्को शुल्क नलिईकनै वकिलले मुद्दा लेखिदिने युगको थालनी उहाँले गर्नुभयो,’ निउरेले भने, ‘स्वतन्त्र बहसबाट न्यायाधीशलाई मुद्दा छिन्ने वातावरणको पनि सुरुवात भयो ।’ शर्माको प्रवेशको दशकपछि मात्र कानुन पढ्ने र वकालतमा आउने बढेको उनले सुनाए ।

वकिलबाटै अदालतमा मुद्दा लड्न पाएपछि जितिन्छ भन्ने धेरैमा विश्वास पलायो । ‘मैले पहिलो पटक निसीखोलाका चूडामणि पौडेल लुटिएको मुद्दा लेखेको थिएँ,’ शर्माले वकालतको सुरुवाती क्षण सम्झिए, ‘पहिलो मुद्दा जितेर पीडितलाई न्याय दिन सकेपछि जागिर छाडेर वकालतमा लागेकामा खुसी लाग्यो ।’ शर्माले सुरुवातमा १ सय रुपैयाँमा मुद्दा लेखाइदिएका थिए । हजारौं रुपैयाँ तिरेर पनि मुद्दा हारजित हुने थाहा नपाएकालाई शर्मा सुनौलो बिहानी बनेर आएको ठान्छन् स्थानीय देवबहादुर श्रेष्ठ । हारजितबारे थाहा नहुनेलाई पहिलो पटक वकिलबाटै मुद्दा लेखेर बहस गराउन पाउँदा धेरैले सम्मान गरेको उनले सम्झिए ।

शर्माको योगदानबारे पुस्तकसमेत प्रकाशित छ । धवलागिरि साहित्य प्रतिष्ठानले २ वर्षअघि ‘शर्माको व्यक्तित्व र योगदान’ नामक कृति निकालेको छ । ‘शर्मासँग मुद्दा लेखाउन पाइयो भने जित्न सकिन्छ भन्ने धेरै थिए,’ बागलुङ नगर प्रमुख जनकराज पौडेलले भने, ‘वैचारिक आन्दोलनमा पनि शर्मा अब्बल गनिन्थे ।’ पटक–पटक न्यायाधीश बन्ने चर्चाका बीच पनि शर्मा नगएको उनले बताए ।

बागलुङमा शर्माले वकालत मात्रै गरेनन्, सामाजिक आन्दोलनको अगुवाइ पनि गरे । ‘गुरुप्रसाद हत्याकाण्डमा जिल्लाभरकै आन्दोलनको नेतृत्व उहाँले गर्नुभएको थियो,’ पौडेलले भने, ‘शर्माले झूटो बोल्दैनन्, सही आन्दोलनको नेतृत्व गर्छन् र आम जनतालाई न्याय दिन्छन् भन्ने जनतामा विश्वास थियो ।’ शर्माको अगुवाइ र सफलता देखेर आफ्ना बाबुले माइला दाइलाई कानुन विषय पढाएको समेत उनले स्मरण गरे । पौडेलका दाइ हरिप्रसाद शर्मा हाल उच्च अदालत बागलुङ बार इकाईको अध्यक्ष छन् ।

वरिष्ठ अधिवक्ता शर्माकै नेतृत्वमा प्रहरीले हत्या गरेका कृष्णप्रसाद श्रेष्ठको परिवारलाई न्याय दिलाउने काममा पनि पहल भएको थियो । २०४६ सालमा उनले अदालतको बहससँगै आन्दोलनको पनि अगुवाइ गरेका थिए ।

बागलुङमा जिल्लाबाहेक पहिला अञ्चल अदालत र पछि पुनरावेदन अदालत बने । जसका कारण वकालतको क्षेत्र फराकिलो बनाइदियो । गाउँकै कृष्णधर आचार्यले काठमाडौंमा वकालत गरेको शर्माले देखेका थिए । जागिरे भएकाले वकालत गर्न नपाएका शर्माले आचार्यको फर्ममा पैसा तिर्नेको लर्को देखेर छक्कै पर्थे । आचार्यकै प्रेरणाले वकालतमा लागेको शर्मा बताउँछन् । आफ्नो फर्ममा पनि एक दिनमा १२ जनासम्म मुद्दा लिएर आएको उनी सम्झिन्छन् । उनले हालसम्म ५ हजार ५ सयभन्दा बढी मुद्दा लेखेका छन् ।

बागलुङमा बार स्थापना गर्ने संस्थापक पनि शर्मा हुन् । २०३४ मा बार स्थापना गर्दा पनि चारपासे विचारीहरूको बोलावाला कायमै थियो । उनीहरूले शर्मालगायतका वकिललाई ‘ओठ निचोर्दा दूध आउनेहरू’ भन्दै आलोचना गर्थे । त्यसैले विचारी डिल्लीकुमार श्रेष्ठलाई नै अध्यक्ष बनाएर बारको तदर्थ समिति गठन भयो । पर्वतका डमरु शर्मा उपाध्यक्ष र शर्मा सचिव भए । तर उक्त समिति धेरै समय टिकेन । त्यसपछिको अधिवेशनले शर्मालाई नै अध्यक्ष बनायो । त्यसबेला नेपाल बारका केन्द्रीय अध्यक्ष सर्वज्ञरत्न तुलाधर थिए । उनले शर्माको नेतृत्वलाई बधाई दिँदै तालिममा बोलाए । विधान ल्याएर नियमसंगत संस्था चलाउन साथ दिए ।

शर्माको बहस कला पनि रुचाउने धेरै छन् । जिल्ला र अञ्चल मात्र नभई सर्वोच्च अदालतमा पुगेर पनि उनले धेरै बहस गरे । ‘पहिलो पटक सर्वोच्चमा जाँदा वरिष्ठ अधिवक्ता मुकुन्द रेग्मीको बहस सुनेर प्रभावित भएँ,’ शर्माले भने, ‘वरिष्ठ वकिल भएर समाज सेवामै लाग्ने चाहनाले न्यायाधीशमा जान मन पनि लागेन ।’ पटक–पटक पुनरावेदन अदालतको न्यायाधीशका लागि बोलाए पनि नगएको उनी बताउँछन् ।

२०६४ मा उनी वरिष्ठ अधिवक्ता भए । त्यसपछि सर्वोच्च अदालतमा पनि बोलाइयो । त्यतिबेला उनी न्यायाधीश नियुक्त भएको भए २ वर्षमै सेवा निवृत्त हुने थिए । सर्वोच्चको न्यायाधीश बनेपछि बहस गर्न नपाउने भएकाले उनी वकालतमै रमाउन चाहे । ‘वरिष्ठ भएकाले जिल्ला प्रशासन, मालपोत र अन्य अर्धन्यायिक निकाय, जिल्ला र उच्च अदालतमा समेत एक्लै जान पाइँदैन,’ उनले भने, ‘अर्को न्यायाधीशका साथमा मात्र जान पाउने भए पनि बहस पैरवीकै लागि जन्मेको हुँ जस्तो लाग्छ ।’ तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश खिलराज रेग्मी, कल्याण श्रेष्ठ र दीपकराज जोशीले पनि शर्माको सक्रियताबारे प्रशंसा गरेका छन् । शर्माको व्यक्तित्व र योगदानबारेको पुस्तकमा उनलाई २०३२ देखि नै चिनेको र न्यायको क्षेत्रमा लडिरहेको धरोहर भएको भन्दै रेग्मीले प्रशंसा गरेका छन् ।

पुस्तकमा देशभरका कानुन व्यवसायी, न्यायाधीश र सामाजिक अभियन्ता गरी १ सय २१ जनाले शर्माको योगदानबारे चर्चा गरेका छन् । शर्माले वकालतसँगै दशकसम्म पत्रकारिता पनि गरेका थिए । जिल्लाको पत्रकारिताको इतिहासमा समेत उनी संस्थापक मानिन्छन् । वरिष्ठ पत्रकार पुरुषोत्तम दाहालले शर्मा पत्रकारिता पनि गरेको वकिल भएकाले पेसा मात्र नगरी सत्यतथ्य र निष्ठामा बस्न रुचाएको बताए ।

(कान्तिपुर दैनिक)

राजधानीमा अत्याधुनिक सार्वजनिक शौचालय

समाचार, आर्थिक, सामाजिक


ललितपुर— मंसिर ५, २०७७। 

ललितपुर महानगरपालिका मङ्गलबजारस्थित नमुना सार्वजनिक शौचालय प्रयोग गर्न पहिलो पटक पुग्नुभएकी स्यारोन ब्लोनलाई शौचालय बाहिर रहेको काउन्टरबाट कर्मचारीले एउटा क्वाइन दिएर शौचालयभित्र पठाए ।

अन्य स्थानमा शौचालय प्रयोग गरेपछि ५÷१० रुपियाँ तिरे हुन्थ्यो । त्यहाँ शौचालय प्रवेशकै लागि काउन्टरबाट क्वाइन दिँंदा अचम्म मान्दै उनी अलमल गर्दै भित्र पुगे । क्वाइन हाल्ने ठाउँ खोज्दै खसाले । मेसिनले भित्र जान हरियो रङको एरोको सङ्केत देखाउँदा स्टिलको बार धकेल्दै भित्र गएर शौचालय प्रयोग गरेपछि पुनः बाहिर आउन खोज्दा स्टिलको बार चलेन ।

साथीले बाहिरको काउन्टरको कर्मचारीलाई बोलाएर साथी बाहिर आउन नसकेको जानकारी दिएपछि त्यहाँका कर्मचारीले बाहिर निस्कन भित्तामा राखिएको हातको चित्रमुनिको डिजिटल बोर्डमा हात देखाउनुहोस्, भनेपछि बल्ल स्यारोन ब्लोन शौचालय बाहिर निस्कन सफल भए ।

त्यसपछि उनको प्रतिक्रिया थियो, “नेपालमा पनि यस्तो शौचालय बन्न थालेछन् अब । मैले विदेशको शौचालय प्रयोग गर्न नजानेर जे पायो त्यही बटम थिच्दा पानीले निथु्रक्क भिज्नुपर्छ रे भन्ने त सुनेको थिएँ । आज यहाँको शौचालय प्रयोग गर्दा नि म झण्डै भित्रै परेंँ ।

उनले शौचालयको भित्तामा रहेका प्याड भेन्डिङ मेसिन, सेन्सरजडित बत्ती, पानीको पर्याप्त सुविधा, चिसो हात सुकाउने ड्रायर लगायतको सुविधा सहितको सार्वजनिक शौचालय देखेर खुसी व्यक्त गर्दै यस्तो शौचालय सहरका केही स्थानमा मात्र भए पनि पानी नखाई बजार निस्कनुपर्ने बाध्यताको अन्त्य हुन्थ्यो भने । ललितपुरको मङ्गलबजारस्थित उक्त शौचालय २५ वर्ष पुरानो हो । विगतमा अव्यवस्थित शौचालयले नयाँ रङ रूप मात्र फेरेको छैन, शौचालय प्रयोगका लागि पुग्ने सेवाग्राही नै छक्क पर्ने गरी सुविधा समेत थपिएका छन् ।

सार्वजनिक शौचालय भन्ने बित्तिकै फोहोर, दुर्गन्धित, अव्यवस्थित हुन्छन् भन्ने विचारलाई नै परिवर्तन गर्ने गरी त्यस शौचालयलाई गैरसरकारी संस्था गुथिले एरोसान संस्थाको सहयोगमा आधुनिक सेवा सुविधासहित चिटिक्क बनाएको आजको गोरखापत्र दैनिकमा खवर छ ।